Sudoku Bulmaca Nedir? Sudoku Bulmacanın Tarihi, Tarihçesi, Türevleri

2005den beri dünyada en çok ilgi gören bulmacaların başında gelen sudoku bulmaca nedir? Rakamlarla oynanmasına karşın matematikle ilgisi olmayan sudoku bulmaca nasıl ortaya çıkmıştır? Sudoku bulmacanın tarihi nereye dayanır? Sudoku bulmacanın türevleri nelerdir?

Sudoku Bulmaca Nedir?

9x9 sudoku bulmaca

2005den beri dünyanın en çok ilgi gören bulmacaların başında gelen bu bulmacada, harfler değil rakamlar kullanılır. Rakamlarla oynanmasına karşın matematikle ilgisi olmayan sudoku bulmaca toplama veya çarpma bilgisi gerektirmez. Sudoku bulmaca, mantık temelli ve rakamların yerleştirilmesine dayanan bir kombinasyon bulmacasıdır. Amaç 9×9 ızgaralı bir karenin içindeki tüm satır, sütun ve 3×3 karesel bölgelerin her birinde 1den 9a kadar tüm sayıların bulunması ve hiç birinde tekrarlı sayı olmamasıdır.

Orjinali 9×9 kareden oluşan sudokuda bulmacanın zorluk derecesine göre çeşitli sayılarda ipuçları verilebiliyor. Verilen ipuçları baz alınıp, mantık yürütülerek çözülen bulmacada, en az ipucuyla hazırlanabilecek sudoku bulmacanın 17 ipucu içermesi gerektiği belirlenmiş.

9x9 sudoku bumaca çözüm

Otobüste, teneffüste, yolculukta, öğle arasında rahatlıkla çözülebilecek bir bulmaca türü olan sudoku; gençlerde zeka gücünü artırıcı etki yaparken, belli bir yaş üzerindeki kişilerde ise unutkanlık hastalığı olarak ortaya çıkan Alzheimer hastalığına karşı koruyucu etki ortaya koyuyor.

Sudokunun Tarihi, Tarihçesi?

Japonya’dan tüm dünyaya yayılan bir bulmaca olan sudoku bulmacanın isim babası Japon bulmaca dergisi şirketi  Monthly Nikolist ‘in kurucusu Maki Kaji‘ydi. Dergide ilk olarak 1984 yayınlanan bulmaca ilk zamanlarında japonca “sayılar tek olmalı” anlamına gelen “Suuji wa dokushin ni kagiru” olarak anılmış, sonrasında ise bu isim kısaltılarak Sudoku halini almıştır. Modern sudoku bulmaca dünyaya Japonya’dan yayılsa da, aslında çok daha öncesi olan bir bulmaca…

Sudoku bulmacaya esin kaynağı olan Latin Karesi üzerine Euler‘in bazı çalışmaları olması nedeniyle oyunun kaşifi olarak Euler‘in olduğu yönünde bazı yanlış anlaşılmalar vardır. Gel gör ki, Euler‘den binlerce yıl önce Greco-Latin Kareleri olarak bilinene Latin Kareleri özellikle kabir ve mezarların üzerinde tılsım olarak kullanılmış. Euler‘in yaptığı ise popülaritesini canlandırmak olmuş.

fransız sudoku Benzer biçimde 1800’lerin sonlarında Fransız gazetesi La France‘da 9×9 düzeninde, 1den 9a sayıları tüm satır ve sütunlara yerleştirilmesini bekleyen, Sihirli Kare(magic square) olarak anılan bulmacalar yayınlanmış. Ancak 3×3 alt karelerin olmaması ve çözüm için sadece mantığın yeterli olmayıp, matematik kullanılması da sudoku bulmaca ile aradaki farklardandı.

Sudoku bulmacayı bildiğimiz formatına ise emekli bir mimar olan 74 yaşındaki Hindistan’dan Howard Garns getirmiş. Garns’ın hazırladığı bulmacalar 1979’da Dell Magazin dergisinde Number Place adıyla yayınlanmışken, bulmacanın kaşifi Sudoku adıyla bu kadar fenomen olduğunu göremeden 1989’da hayata veda etmiş.

Yeni Zelandalı emekli yargıç Wayne Gould 1997’de bir Japon bulmaca kitabında gördüğü oyunu bilgisayar programıyla geliştirdi ve sudoku bulmacayı kullanması için The Times gazetesini ikna etti. Gazete oyuna 2004’te yer verince bir anda popülerleşmeye başladı. Ardından internete ve cep telefonlarına kadar ulaştı. New York Times Bulmaca Editörü ve Dünya Zeka Oyunları Federasyonu eski Başkanı Will Shortz da sudoku bulmacayı ünlendiren isimlerden biri oldu.

Dünya’da ve Türkiye’de ilk sudoku bulmaca kitabını bir Türk; Nevzat Erkmen yayınlamış. Erkmen, Zeka Oyunları Federasyonu’nun kurucu üyesi ve Türkiye temsilcisi, aynı zamanda Gould’un keşfinden 3 yıl önce bulmacayı Türkiye’ye taşıyıp bizlere DİAMOND adıyla tanıtan isim olmuştur.

Japonya’dan Nikoli firmasının tescil ettiği ve tüm dünyaya yaydığı, günümüzde 100’ün üzerinde ülkede fenomen haline gelen sudoku bulmaca halen bazı yerlerde Number Place olarak anılıyor. Türkiye’de 1994’den beri Diamond olarak anılan bulmaca sonradan herkes tarafından SUDOKU adıyla bilinmeye başlandı.

2005 yılında Sky One ve BBC kanallarında televizyonlarda sudoku show ve sudoku yarışma programları yayınlanmıştır.

İlk Dünya Sudoku Şampiyonası 2006 yılında İtalya’da düzenleniyor. 2005 yılına kadar birçok ülkede ulusal sudoku bulmaca yarışmaları düzenlense de ilk uluslar arası organizasyona 2005 Dünya Zeka Oyunları Şampiyonası sırasında İtalyan ekibi “Sudoku çok popüler oldu. Bir dünya şampiyonası düzenlemek istiyoruz” deyince karar verilmiş.
2008 yılında ise popülariteyi takiben iTunes Store ‘da iPhone ve iPod Touch için ilk sudoku bulmaca programı satışa sunuldu.

Sudoku Türevleri

4x4 sudokuÖzellikle 2010 sonrasında ise sudoku bulmaca türevi olarak yada rakibi olarak samurai sudoku, kendoku, parçalı sudoku, toplamlı sudoku, futoshiki, kakuro, çit, ABC kadar kolay, işlem tamamlama gibi birçok eğlenceli zeka ve mantık oyunu meşhur olsa da hiç biri sudoku bulmacanın yakaladığı popülariteye ulaşamamıştır.

Bunu yanı sıra 4×4 sudoku bulmaca, 6×6 sudoku bulmaca gibi kolay seviyedeki öğrenmeyi sağlayan türevleri yeni başlayanlara, samurai sudoku, 12×12 sudoku ve 16×16 sudoku, sudoku küpü gibi türevleri ise uzman sudoku severleri cezbetmeyi başarmıştır.

Sudoku Bulmacayla İlgili Son Gelişmeler

2012 yılında daha önce belirttiğimiz gibi bir sudoku bulmacada en az 17 ipucu olması gerektiği ve 16 ipucu içeren bir sudoku bulmaca olamayacağı konusunda İrlanda’da bilimsel bir araştırma yapılıp makale de yazılmış durumda. “There is no 16-Clue Sudoku: Solving the Sudoku Minimum Number of Clues Problem”  adıyla yayımlanan makaleye buradan ulaşabilirsiniz.

2012 yılında yine MEB – Talim Terbiye Kurulu kararıyla orta okullarda seçmeli olarak Zeka Oyunları Dersi müfredata eklenmiş ve sudoku bulmacayla genç beyinlerin daha küçük yaşlarda tanışmaları sağlanmıştır. Bu sayede 4×4 sudoku ve 6×6 sudoku gibi daha basit, sudoku bulmacanın mantığını kavratmaya yönelik versiyonları da ülkemizde kendine yer bulmaya başlamıştır.

Aşağıdaki linkten 4×4 sudoku bulmacaları bulabileceğiniz bir siteyi inceleyebilirsiniz.
http://4x4sudokupuzzle.blogspot.com

Zeka oyunları tutkunu ve matematik-geometri öğretmeni olan A.Cihad Canan; öğrencilerine, öğretmen arkadaşlarına faydalı olacağını düşündüğü çalışmalarını ve paylaşımlarını Cihad Hoca sitesinde yaparken, TestKitabi.TK sitesinde ise arşivindeki birçok yayınevine ait yüzlerce pdf test kitaplarını paylaşıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.