Kamu İç Denetiminin Organizasyon ve Mevzuat Perspektifinde Değerlendirilmesi Üzerine Bir Çalışma

İç denetim; kurumun her türlü etkinliğini denetlemek, geliştirmek, iyileştirmek ve kuruma değer katmak amacıyla, bağımsız ve tarafsız bir şekilde güvence ve danışmanlık hizmeti vermek için düzenlenmiş olan bir denetim sistemidir. İç kontrolün etkinliğini ölçecek olan iç denetim birimidir. İç denetim, Türkiye için, kamu yönetiminde şeffaflaşma ve Avrupa Birliği’ne giriş için de önemli bir rol oynamaktadır. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun kabulü ile iç denetimin Türkiye’de kamu sektöründe yerleşmesi için çok önemli bir adım atılmıştır. Araştırmanın amacı, kamu kurumlarında iç denetimin yapılanmasına organizasyon ve mevzuat perspektifinde bakmaktır. Bunun için, belediyelerde görevli 110 adet iç denetçiye anket uygulanmıştır. Ankette, iç denetimin yapısı üzerinde olumlu ya da olumsuz etkisi olan faktörler incelenmiştir. Önemli bulgular elde edilmiştir. Ayrıca, iç denetimin yapısında bazı değişikliklerin yapılmasının iç denetimin etkinliğini artırabileceğine dair tespitlerde bulunulmuştur…

İç denetim; kurumun her türlü etkinliğini denetlemek, geliştirmek, iyileştirmek ve kuruma değer katmak amacıyla, bağımsız ve tarafsız bir şekilde güvence ve danışmanlık hizmeti vermek için düzenlenmiş olan bir denetim sistemidir. İç kontrolün etkinliğini ölçecek olan iç denetim birimidir. İç denetim, Türkiye için, kamu yönetiminde şeffaflaşma ve Avrupa Birliği’ne giriş için de önemli bir rol oynamaktadır. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun kabulü ile iç denetimin Türkiye’de kamu sektöründe yerleşmesi için çok önemli bir adım atılmıştır.

Araştırmanın amacı, kamu kurumlarında iç denetimin yapılanmasına organizasyon ve mevzuat perspektifinde bakmaktır. Bunun için, belediyelerde görevli 110 adet iç denetçiye anket uygulanmıştır. Ankette, iç denetimin yapısı üzerinde olumlu ya da olumsuz etkisi olan faktörler incelenmiştir. Önemli bulgular elde edilmiştir. Ayrıca, iç denetimin yapısında bazı değişikliklerin yapılmasının iç denetimin etkinliğini artırabileceğine dair tespitlerde bulunulmuştur.

 

Giriş

Türkiye’de, kamu kurumlarında geleneksel denetimden sonra yakın zamanda uygulanma imkânı bulan iç denetimin amacı, kurum iç kontrolünün etkin çalışıp çalışmadığının denetimidir. Geleneksel anlamıyla denetim, karar verme sürecinin son aşamasında tüm diğer işletme fonksiyonlarına tepeden bakarak bir durum değerlendirmesi yapma işlemidir. Kontrol ise genel anlamıyla, planlanan bir hedefe ulaşılıp ulaşılmadığının araştırılmasıdır (Hermanson, 1994: 29). İç denetimin hedefi, kurum iç kontrolünü sürekli iyileştirmek ve bunun sonucunda da kurum süreçlerinin etkinliğini ve verimliliğini sağlayarak, faaliyet sonuçlarını sürekli iyileştirmeye tabi tutup katma değer meydana getirmektir. Bu amaçlar ışığında kamuda yapılanan iç denetimde süreç maalesef ağır işlemiştir. 2003 yılında 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun kabulünden sonra, iç denetim ile ilgili hususlar 01.01.2006 yılında yürürlüğe girmiş olsa da, 2006-2008 yılları arasında iç denetimle ilgili bir geçiş süreci yaşanmıştır. Bu iki yıllık süreçte, iç denetçi atamaları yapılarak, atanan bu iç denetçilerin eğitimleri tamamlanmaya çalışılmıştır. Atama ve eğitim süreçlerinden sonra, iç denetim birimlerinin oluşturularak kamu kurumlarında iç denetimin fiili olarak başlaması ise bazı kurumlarda 2008 yılını, kurumların büyük bir çoğunluğunda ise 2009 yılını bulmuştur. Hâlihazırda 2013 yılı olmasına rağmen iç denetim birimi kurulmamış veya iç denetçi ataması yapmamış kamu kurumlarının da bulunması sürecin ağır işlemesine verilebilecek en güzel örnektir.

 

Çalışmada ilk önce iç denetimin organizasyonu ve mevzuatı konusunda teorik bilgiler verilmiş olup, daha sonra da araştırmanın amacı ve önemi belirtilerek konu ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Son olarak da, araştırmanın yöntem ve hipotezleri belirlenerek araştırmanın bulguları ortaya konulmuş ve araştırmanın sonucu özet olarak belirtilmiştir.

 

İç Denetimin Tanımı

İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Temel amaç, üst yönetimin sorumluluklarını yerine getirmesine yardımcı olmaktır (Haftacı, 2011: 65). İşletmeye amaçlarına ulaşmasında yardımcı olmak iç denetimin en temel görevlerinden biridir (Chapman ve Anderson, 2003: 3). İç denetim, bir şirkette kurmay görevi üstlenmiş firma çalışanlarınca sonuçları sadece firma içi raporlanmak amacıyla yapılan bir denetimdir. Bu denetimde mali nitelikteki faaliyetler ile mali nitelikte olmayan faaliyetler gözden geçirilir, değerlendirilmesi yapılır ve sonuçları işletme yönetimine rapor edilir (Ergin, 2007: 8).

 

Başka bir ifadeyle iç denetim, kurum faaliyetlerinin, para ve mal hareketlerinin, kurum çalışanlarının eylemlerinin, aynı kuruma bağlı denetim birimince denetlenmesidir. İç denetim, faaliyetlerin etkinliğini ve verimliliğini esas alır. İşletmede görevli kişilerin tutum ve davranışlarını denetler. Tavsiyelerde bulunur. İşletmedeki iç kontrolün etkinliğini arttırmayı ve bu sistemi test etmeyi amaçlar (Güçlü, 2008: 5). Kısaca ifade etmek gerekirse etkin bir iç kontrol sistemi için, uygun bir iç denetim ortamı ve etkin bir iç denetim faaliyeti gereklidir (Dabbağoğlu, 2007: 164). İç denetimin kapsamında mali, uygunluk, sistem, performans ve bilgi teknolojileri denetimleri yer alır (Jack ve diğ., 1994). Mali denetim; bir kuruma ait mali tabloların önceden belirlenmiş kriterlere uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği konusunda bir görüş belirlemek amacıyla bu mali tabloların incelenmesini kapsar. Bu kriterler genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri veya vergi mevzuatı hükümleridir (Kenger, 2001).

 

Uygunluk denetimi ise; bir kurumun mali işlemlerinin ve diğer faaliyetlerinin belirlenmiş yöntemlere, kurallara ve mevzuata uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla incelenmesidir (Alptürk, 2008: 22). Sistem denetimi; denetlenen sürecin ya da birimin amaçlarına ulaşmasını sağlamada iç kontrol sistemlerinin yeterlik ve etkinliğinin değerlendirilmesidir.

 

Performans denetimi; denetlenen kurum kaynaklarının verimlilik, etkinlik ve tutumluluk esasları çerçevesinde yönetilip yönetilmediğini anlamak için faaliyetlerin bağımsız bir şekilde değerlendirilmesi olarak tanımlanabilir (Sayıştay, 2002: 1).

 

Bilgi teknolojileri denetimi ise; denetlenen birimin elektronik bilgi sistemlerinin güvenilirliğinin ve sürekliliğinin değerlendirilmesi sürecidir. Bu denetim türü ayrıca denetlenen bilgi sisteminde depolanan veri ve bilgilerin yeterliliğini ve doğruluğunu değerlendirmek için kullanılır. Bilgi sisteminin güvenliği, depolanmış bilgilerin yanlış kullanılmasının, zarara uğratılmasının ya da yok edilmesinin önlenme derecesi olarak belirtilebilir (Karaaslan, 2006: 337).


Yazar Hakkında:

1994 Yılında Diyarbakır Doğumlu Olan Yazarımız. Diyarbakır Çınar Nüfusuna Kayıtlı Olup İlk Ve Ortaöğretimini Diyarbakır Merkezde Tamamlayarak. Lise Öğrenimini Ankara’nın Çankaya İlçesinde İncesu Lisesi’nde Devam Etmiştir.

 

Ankara Onun İçin;  kaldığı Dört Yıl İçerisinde Eğitim Ve Öğretim Hayatını Olumlu Yönde Etkilemiş. Orda Kaldığı Süre Zarfında Birçok Milletvekili, Sanatçı, Akademisyen ve Araştırma Görevlileri İle Tanışma Fırsatı Bumuştur. Bu Yaklaşımı Onu İlerde Ufkunun Açılması Noktasında Çok İlerleteceğinin Göstergesi Olduğunun Farkında.

 

Ankara Yıllarının Ardında Girmiş Olduğu YGS-LYS Sınavından Hukuk Fakültesi Beklentisi İçerisinde Olan DURUŞ Bu Hayal Kırıklığına Hiç Bakmadan “Akdeniz Üniversitesi-İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi-İşletme Bölümü” nü Seçerek Hayatında Yeni Ufuklar Aramaya Koyuldu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir