obilir > Konular > İş Dünyası > Muhasebe ve Finans > Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşlerinde Pratik Bilgiler

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşlerinde Pratik Bilgiler

Bu yazımda söz konusu “yıllara yaygın inşaat ve yapım ve onarım işleri ile bu tür işlerden vergi tevkifatı” yapılması ilke ve yöntemleri incelenecektir…

 

Bu yazımda söz konusu ”yıllara yaygın inşaat ve yapım ve onarım işleri ile bu tür işlerden vergi tevkifatı” yapılması ilke ve yöntemleri incelenecektir.

 

Birinci Bölüm

Vergilendirme de dönemsellik ilkesi vergi sistemimizin temel özelliklerinden birini oluşturmuştur. Dönem olarak yıl ya da takvim yılı esas alınır. Bu durum, hem gelir vergisi hem de kurumlar vergisi açısından aynıdır.

 

Gelir Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde yıllık olma ilkesi “gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği tasarruf veya harcamasına kaynak teşkil eden her türlü kazanç ve iratların safi tutarıdır” şeklinde ifade edilmiştir. Aynı şekilde Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesine göre kurumlar vergisi bir hesap dönemi içinde elde edilen safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır. Bu ilke V.U.K.’nun 174 üncü maddesinde de yenilenmiş olup, vergi döneminin normal koşullarda takvim yılı olduğu gösterilmiştir.

 

Ancak yılları sari inşaat ve onarım işlerinde bu ilkeye istisna getirilmiş bulunmaktadır. Bir başka deyişle birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde takvim yılı yerine işin bitimi esas alınmıştır. Buna göre söz konusu inşaat ve onarım işlerine ait gelirler ve giderler diğer işlerden ayrı bir hesapta izlenecek, ortak genel giderler G.V.K.’nun da yer alan ilkelere göre dağıtılacak, kar veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilecektir. dolayısıyla işin bittiği yılın geliri olarak o yıla ait beyannamede gösterilecektir

 

G.V.K.’nun 42. maddesinde “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde gösterilir” hükmü yer almaktadır. Bu durumda kazanca işin bitimde vergilendirilecek olması vergi gelirlerinin tahsilinde bir gecikmeye neden olmaktadır. Bu nedenle TSIO işlerinden elde edilen gelirler G.V.K.’nun 94/3 maddesi gereğince vergi kesintisine tabi tutulmuştur.

 

İkinci Bölüm

Bir inşaat işinin, “Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi” (YSİVOİ) olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki koşulların aynı anda gerçekleşmesi gerekmektedir.

 

– Faaliyetin İnşaat ve Onarım işi olması, (Dekapaj işleri de inşaat sayılır)

– Resmi ve ya özel Taahhüde bağlı olması,

– Birden fazla takvim yılına sirayet etmesi

 

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi’nde kazanç, işin bittiği vergilendirme dönemine ilişkin Kurumlar Vergisi Beyannamesinde bildirilir. ( GVK 42. Md.)

 

Yıl içinde başlayıp biten inşaat ve onarım işlerinde vergilendirme, genel hükümlere tabiidir.

 

YSİVOİ, Geçici Vergi kapsamında değildir. ( GVK Mük.120. Md), Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi’nin yanında başka işlerle ilgili gelir elde eden mükellefler, bu gelirleri için geçici vergi beyannamesi vereceklerdir.

 

YSİVOİ’nde, avans olarak ödenenler dahil hak ediş ödemelerinden % 3 vergi kesintisi yapılır. (GVK 94/3 Md.) Kesilen vergiler, iş bitiminde yapılacak vergilendirmeden mahsup edilir.

 

Sözleşmeye göre yıllara sari olmayan işin, yıl sonu itibarıyla yıllara sari olduğu anlaşılırsa;

– İzleyen hesap dönemi başından itibaren hakediş ödemelerinden vergi kesintisi yapılacak,

– Kazanç, işin bittiği yıl vergilendirilecek,

– Yıl içinde ödenen geçici vergi var ise, iş bitimindeki vergilendirmeden mahsup edilecektir.

 

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi’nde işin başlangıç tarihi olarak;

– Sözleşmede işe başlama tarihi belirtilmiş ise bu tarihin,

– İşe başlama belirtilmeyip, yer teslimi için bir tarih öngörülmüş ise bu tarihin,

– Yer teslim tarihi belirtilmemiş ise, sözleşmede belirtilen işin fiili başlangıç tarihi,

– Sözleşmede bunların hiçbiri belirtilmemişse, sözleşme tarihi işin başlangıcı tarihi olarak kabul edilir.

 

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi’nde işin bitiş tarihi olarak;

– Geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabul tutanağının idarece onay tarihi,

– Diğer hallerde işin fiilen bitirildiği ya da fiilen bırakıldığı tarihi, işin bitiş tarihi olarak kabul edilir.

 

Sözleşmenin feshi, müteahhidin ölümü, iflası, tutuklanması, ağır hastalığa yakalanması, vb. gibi nedenlerle işin bitirilememesi durumlarında, geçici kabul yapılamayacağından, işin tasfiye edildiğine dair Tasfiye Kabul Tutanağının idarece onaylandığı tarih, işin bitiş tarihi olarak kabul edilir.

İhale makamının onayı ile işin 3. kişilere devredilmesi durumunda, devir sözleşmesi ile işi devreden müteahhidin sorumlulukları sona erer ve devir işleminin onaylandığı tarih, işin bitiş tarihi olarak dikkate alınır.

 

Geçici kabul işlemleri sonrası tespit edilen eksiklerin tamamlanması hataların düzeltilmesi üzerine yapılan kabul işlemlerine KESİN KABUL denir.

 

Kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra müteahhidin sorumluluğu ortadan kalkar.

 

YSİVOİ’nin, Kesin Kabulu sırasında ortaya çıkan giderler ve elde edilen hasılatlar ilgili yılın kar/zarar tespitinde dikkate alınır. (GVK 44.Md.)

 

Müşterek Genel Giderlerin Dağıtımı;

Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarım işinin birlikte yapılması halinde her yıla ait müşterek genel giderler, bu işlere ait harcamaların birbirine oranı nispetinde dağıtıma tabi tutulur. (GVK 43. Md.)

 

Örnek: 2010 yılında A işletmesi, 3 ayrı YSİVOİ’nde 50.000 TL ortak gider yapmıştır. Müşterek giderlerin dağıtımı aşağıdaki şekilde olacaktır: Harcama Tutarı Harcama Oranı Dağıtılacak Gider.

1. İş 65.000,00 TL % 65 32.500,00 TL
2. İş 30.000,00 TL % 30 15.000,00 TL
3. İş 5.000,00 TL % 5 2.500,00 TL

TOPLAM: 100.000 TL % 100 50.000,00 TL

 

Yıl içerisinde tek ve ya birden fazla inşaat ve onarma işinin diğer işlerle birlikte yapılması halinde her yıla ait müşterek genel giderler, bu işlere ait harcamalar ile diğer işlere ait satış ve hasılat tutarlarının birbirine oranı nispetinde dağıtıma tabi tutulurlar.

 

Örnek: 2010 yılında A işletmesi 2 ayrı YSİVOİ’nde ve diğer işlerinde 80.000 TL ortak gider yapmıştır. Müşterek giderlerin dağıtımı aşağıdaki şekilde olacaktır:

 

Harcama / Hasılat Tutarı Harcama/Hasılat Oranı Dağıtılacak Gider

1. YSİVOİ 55.000,00 TL (Harcama) % 55 44.000,00 TL
2. YSİVOİ 20.000,00 TL (Harcama) % 20 16.000,00 TL

Alım/Satım İşi 7.000,00 TL (Hasılat) % 7 5.600,00 TL
Özel İnşaat İşi 18.000,00 TL ( Hasılat) % 18 14.400,00 TL

TOPLAM: 100.000,00 TL % 100 80.000,00 TL

 

Müşterek Amortismanların Dağıtımı:

Birden fazla inşaat ve onarım işlerinde ve ya bu işlerle sair işlerde müştereken kullanılan tesisat makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları, bunların her işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılacaktır. ( GVK 43. Md.)

 

Örnek: 2 ayrı YSİVOİ olan A firması, 01.01.2010 tarihinde aktifine aldığı 30.000,00 TL değerindeki kamyonunu, inşaatlarının yanı sıra, nakliye işlerinde de kullanmaktadır.

 

Kamyon’un faydalı ömür süresi 5 yıl olduğundan Amortisman oranı % 20’dir. 2010 yılı için ayrılabilecek amortisman tutarı 30.000 x 0,20 = 6.000 TL’dir. İşler Kullanılan Gün Sayısı Amortismandan Alınan Pay Amortisman Gideri…

1. YSİVOİ 200 % 56 3.360,00 TL
2. YSİVOİ 100 % 28 1.680,00 TL

Nakliye İşi 60 % 16 960,00 TL

TOPLAM: 360 % 100 6.000,00 TL

 

Amortisman Dağıtımı yapılırken dikkat edilecek diğer önemli hususlar;

– Mobilya, mefruşat, bilgisayar yazıcı vb gibi her türlü büro demirbaşının amortismanı, ortak genel gidere dahil edilerek dağıtıma tabi tutulur.

– Yıl içinde alınan tesisat makine ve ulaştırma araçlarının satın alındığı tarihten önceki günlere isabet eden amortisman giderleri ortak genel gidere eklenir.

– Tesis makine ve ulaştırma araçlarının kullanılmayıp boş kaldığı günlere isabet eden amortisman oranları ortak giderlere eklenir.

– Makine tesis ve ulaştırma araçlarının kullanılmadığı işlere amortisman giderinden pay verilmez

 

Muhasebesi

Tek Düzen hesap planında, YSİVOİ işleri için “17- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesap grubu tahsis edilmiştir. YSİVOİ ile ilgili yapılan direkt giderler, işin mahiyeti sebebi ile “ 740 – Hizmet Üretim Maliyeti” hesabında izlenir. 740- hesapta toplanan giderler, dönem sonlarında, ilgili yansıtma hesabı olan “741” kod’lu hesaba, oradan da , “170- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesabına aktarılır.

Dönem sonlarında yapılacak kayıtlar:
741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı

740- Hizmet Üretim Maliyeti
170- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı

YSİVOİ ile ilgili direkt ve müşterek giderlerin toplam tutarları, işin bittiği hesap döneminin sonunda “170- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesabından alınarak, ilgili maliyet hesabına aktarılır.

622- Hizmet Üretim Maliyeti

170- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

YSİVOİ’nde düzenlenen hakediş bedelleri için Tek Düzen Hesap Planında, 35- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri” hesap grubu tahsis edilmiştir. İşin mahiyeti gereği, düzenlenen hakediş faturalarındaki bedeller, “350- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri” hesabında izlenir. Hakediş bedellerinden yapılan kesintiler ise, işin bittiği yılda tahakkuk ettirilecek vergiden mahsup edilmek üzere, “295- Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar” hesabında takip edilecektir.
Hakediş düzenlendiğinde yapılacak kayıt:

120 Alıcılar
295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (% 3 kesinti)
350- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

İşin bittiği hesap dönemi sonunda kar/zarar beyan tespiti için yapılacak kayıtlar:
350- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri
600 Yurtiçi Satışlar

 

Kesintilerin devir kaydı:
193- Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar
295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (% 3 kesinti)

YSİVOİ ile ilgili yapılan harcamaların gider yerleri direkt olarak tespit edilebiliyorsa fiili tutar “740 Hizmet Üretim Maliyet”i hesabında takip edilecektir. Ancak müşterek genel gider niteliğinde ise diğer hesaplara kaydedilecektir. Bu hesaplar bilindiği üzere;

 

750- Araştırma ve Geliştirme Giderleri
760- Pazarlama ve Satış Giderleri
770- Genel Yönetim Giderleri
780- Finansman Giderleri olarak tek düzen hesap planında düzenlenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir