Home > Konular > İş Dünyası > Patent, Tasarım ve Markalaşma > Üniversiteler ve Patent: Üniversitelerimiz Patent Fakiri!

Üniversiteler ve Patent: Üniversitelerimiz Patent Fakiri!

Başta patent olmak üzere sınai mülkiyet haklarının kullanımı ve bu haklardan yeterince etkin yararlanılması ülkelerin teknolojik ve ekonomik gelişimleri için büyük önem arz eder. Yaratılan bilimsel çalışmaların fikri mülkiyet haklarına dönüştürülmesi, sanayinin dolayısıyla halkın istifadesine sunulması noktasında üniversiteler önemli ve özel bir konuma sahiptir ve şüphesiz ki üniversitelerden yapılan patent başvuru sayıları da üniversitelerin bu konudaki durumunun önemli bir göstergesidir…

 

Başta patent olmak üzere sınai mülkiyet haklarının kullanımı ve bu haklardan yeterince etkin yararlanılması ülkelerin teknolojik ve ekonomik gelişimleri için büyük önem arz eder. Yaratılan bilimsel çalışmaların fikri mülkiyet haklarına dönüştürülmesi, sanayinin dolayısıyla halkın istifadesine sunulması noktasında üniversiteler önemli ve özel bir konuma sahiptir ve şüphesiz ki üniversitelerden yapılan patent başvuru sayıları da üniversitelerin bu konudaki durumunun önemli bir göstergesidir.

 

2012 itibarı ile Türkiye’deki üniversite sayısı 168’dir. Ülkemizde bu kadar üniversite varken her üniversite başına düşen patent sayısının 0.27 olması oldukça düşündürücüdür. Üniversitelerin, inovasyon ve gelişimde öncü kurumlar olması beklenirken 1996-2012 yılları arasında üniversiteler adına yapılmış sadece yayınlanmış 45 müracaat bulunmaktadır. Yabancı üniversitelerin Türkiye’de yaptığı müracaat sayısı ise 2012 itibarı ile 485’dir. Bu sayı Türkiye’de yerleşik üniversitelerin yapmış olduğu başvuru sayısının neredeyse 11 katı. Yabancı üniversitelerin yalnızca ülkemizdeki başvuru sayısı bu. Avrupa ve Amerika’da bazı üniversitelerin aldığı patent sayısı 750’nin üzerinde.

 

Verilen tabloda ülkemizdeki üniversitelerin patent müracaat durumunu gösteriyor:

  • Yeditepe Üniversitesi – 13 Başvuru
  • Sabancı Üniversitesi – 5 Başvuru
  • Bahçeşehir Üniversitesi – 3 Başvuru
  • Adnan Menderes Üniversitesi – 3 Başvuru
  • Başkent Üniversitesi – 2 Başvuru
  • Atatürk Üniversitesi – 2 Başvuru
  • İstanbul Teknik Üniversitesi – 2 Başvuru
  • Uludağ Üniversitesi – 2 Başvuru
  • Ankara Üniversitesi – 2 Başvuru
  • Diğer – 9 Başvuru

 

Türkiye’nin en önemli üniversiteleri arasında sayılan Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin bu tabloda yer almıyor olması düşündürücüdür. Kaldı ki yukarıda görülen ilk üç üniversite vakıf üniversitesi. Vakıf üniversitelerinin öğretim üyelerini desteklediği aşikarken devlet üniversitelerinin başvuru sayısı durumu oldukça net gösteriyor.

 

Üniversitelerimizde yapılan bilimsel çalışmaların patente dönüştürülmesi ve bu patentlerin ticarileştirilerek ülke faydasına sunulması ile katma değer yaratılarak gerek ülke ekonomisine ve gerekse üniversiteye Ar-Ge faaliyetleri için gelir yaratılması sonucunu doğuracaktır. Bu ise üniversitelerimizde maalesef şu an için yetersiz görülen patent başvuru sayılarının artırılması ile mümkün olacaktır. Patent başvuru sayılarının artırılması ise ancak üniversitelerimizde sınai mülkiyet bilgisinin artırılması ve bu konudaki bilinç ve kültürün yerleşmesi ile sağlanabilir.

 

Peki, bu durumun ülkemizde de Avrupa ya da Amerika’dakine benzer bir hal alması için neler yapılmalı?

– Teknik eğitim veren mühendislik ve fen edebiyat fakültelerinde her yıl patent-faydalı model hedefi konmalı.

– Üniversiteler öğretim üyelerini buluş yapması için teşvik etmeli. Öğretim üyesinin buluşun gelirinden alacağı gelir oranı yükseltilmeli.

– Üniversitelerde genellikle seçmeli olarak alınan patent dersleri mühendislik ve fen edebiyat bölümlerinde zorunlu ders olarak verilmeli.

– Patent başvuru ücretleri, patentin devamlılığını sağlayan yıllık ücretler ve diğer araştırma-inceleme ücretleri üniversitelerden alınmamalı.

– Üniversite sanayi işbirliği geliştirilmeli, üniversitelerin sanayi için yaptığı buluşların patent başvuruları, üniversite ve sanayi şirketleri adına ortak tescil edilmeli. Dünyanın en çok patent alan üniversiteleri incelendiğinde yüzlerce patent buluşu yapan üniversite ve sanayi şirketi ile ortak alındığını görüyoruz.

– Akademik yükselme ve atanma ölçütlerinde patentin etkisinin arttırılmalı.

 

Üniversite-sanayi iş birliğinin yanı sıra akademik yükselme ve atanma ölçülerinde patentin etkisinin arttırılması üniversitelerin patent sayısını diğer etkenlere nazaran daha yüksek oranlarla etkileyecektir. Ülkemizde sınai mülkiyet haklarını tescil etmeye tek yetkili kurum olan Türk Patent Enstitüsü üniversitelerimizdeki patent başvuru sayılarının artırılmasın için yürüttüğü faaliyetlerin yanında bu problemin temel kaynağını teşkil eden sorunların çözümüne odaklanmış ve bu sorunlardan biri olarak üniversitelerde akademik atanma ve yükselme ölçütlerinde patentin yeri ve etkisi üzerinde bir çalışma başlatarak üniversite öğretim üyelerinin bilimsel çalışmalarını neden patent başvurusuna dönüştürmedikleri üzerine bir çalışma yapılmıştır.

 

Akademik yükselme ve atanmada patent müracaatının etkisi mevcut durumda ne yazık ki bazı caydırıcı unsurlara sahiptir. Bunun sebebi de patent alımı ile öğretim görevlisine verilen puanın belge alımından sonra kazanılması, sürecin uzun olmasıdır. Bu nedenle Enstitü akademik atanma ve yükseltilme ölçütlerinde patent konusunda üniversitelerimize uygulamada yardımcı olması amacıyla bir model geliştirmiş ve bu modeli puanlamalarda patentin etkisinin artırılması ve puanlamanın tescil işleminden sonra değil patent başvurusundan tescil aşamasına kadar geçen sürece yayılarak yapılması esasına dayandırılmıştır.

 

Türk sanayisini ve teknolojisini küresel rekabette öne çıkarmayı ve ülkemizde patent başvuru sayılarını artırmayı hedefleyen bu sistem öğretim görevlileri tarafından benimsendikçe üniversitelerdeki patent müracaat sayısı geçmiş yıllara nazaran artış gösterecektir.

 

Merve YILDIRIM

Patent Vekili

Elektronik Mühendisi

merve@orbisvista.com.tr

www.orbisvista.com.tr

Online Alışveriş Önerisi

İlgilendiğiniz ürünleri internete özel indirim fırsatları sunan ePTTAVM (PTT Alışveriş Sitesi) üzerinden satın almanız mümkün. Ücretsiz kargo ve kapıda ödeme gibi avantajları var. Diğer alışveriş sitelerinin aksine, PTT güvencesi ile yurdun her iline, her ilçesine gönderim yapıyor. Buraya tıklayarak ePTTAVM sitesine giriş yapabilir ve sipariş verebilirsiniz >>.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir