Home > Konular > İş Dünyası > Patent, Tasarım ve Markalaşma > Bilgisayar Programları İçin Yeni Patent Uygulamaları

Bilgisayar Programları İçin Yeni Patent Uygulamaları

21.yüzyılda, sınır tanımayan teknoloji ağı hızla gelişmekte ve donanım çağından yazılım çağına geçiş aşikar bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak Fikri Mülkiyet Hakları Sistemi, endüstriyel ve teknolojik buluşlar sayesinde önemli ölçüde gelişmiş ve çeşitlilik kazanmıştır…

Gelişen Teknolojinin Fikri Ve Sınai Mülkiyet Alanına Katkısı

21.yüzyılda, sınır tanımayan teknoloji ağı hızla gelişmekte ve donanım çağından yazılım çağına geçiş aşikar bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak Fikri Mülkiyet Hakları Sistemi, endüstriyel ve teknolojik buluşlar sayesinde önemli ölçüde gelişmiş ve çeşitlilik kazanmıştır.

 

Fikri mülkiyet koruması yeni kavramları kapsayacak şekilde yavaş yavaş genişletilmiştir. İnternetin gün geçtikçe yaygınlık kazanması ve bu sayede bilginin tüm dünyaya kolayca ulaştırılabilmesi bilginin kopyalanması ve yeniden kullanımı için artan talebi de beraberinde getirmiştir. Bu tür gelişmeler, yasal koruma sisteminin alanının genişlemesine ve yeni koruma kavramlarının geliştirilmesine neden olmuştur.

 

Fikri mülkiyet eserlerinin internet üzerinde lisansının verilmesi, internet üzerinde bazı kişilerin izin almadan başkalarına ait tanınmış markaları “domain name” olarak kendi adlarına kayıt ettirmeleri, değişik ülkelerin fikri ve sınai haklarla ilgili mevzuatlarının en iyi şekilde nasıl uyumlaştırılabileceği, bilgisayar programlarının tersine mühendislik yolu ile tekrar üretilmesinin yükleme veya kopyalama olup olmadığı ve eserin bilgisayarın hafızasına yüklenmesinin kopyalama sayılıp sayılmadığı konuları uluslararası düzeyde en çok tartışılan güncel sorunlardandır.

 

Bilgisayar programlarının, algoritmaların, matematiksel formüllerin patentli olarak korunması ve hakkın ihlali olmayan durumlarda fikri mülkiyet eserlerinin paralel ithalatına izin verilmesine yönelik olarak uluslararası düzeyde bir eğilim ortaya çıkmaktadır.

 

Avrupa’da ve Dünyada Bilgisayar Programlarının Korunması

Elektronik ticaret, elektronik posta, uydu teknolojilerindeki gelişmeler, internetin düşünülenden çok daha hızlı yaygınlaşması ve benzeri nedenlerle bilgisayarla ilgili ürünler ve yöntemlerin yasal korunmasında sorunlar ortaya çıkmış ve bilgisayar programlarının eser olarak korumasına ek olarak patent koruması ile de güçlendirilmesi tartışılmış, ABD ve Japonya’da uygulanmıştır.

 

Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’de mevcut patent yasaları bilgisayar programlarını patent koruması dışında saymaktadır.

 

Avrupa Patenti Sözleşmesi’nin (EPC) 52(2) maddesinde patentle korunmayan konular arasında bilgisayar programlarının da yer almasının tarihi nedenleri vardır. EPC kurulmadan önce üye ülkelerin pek çoğunun ulusal patent yasalarında bilgisayar programları aşağıdaki nedenlerle patent verilebilir konular dışında tutulmuştu.

 

– Bilgisayar programlarının eser olarak korunduğu ve bu nedenle yeterli bir korumadan yararlandığı düşünülmekteydi. Bilgisayar programlarının genellikle donanım-uyumlu (hardware-oriented) dillerle yazılması ve henüz üst-düzey programlama dillerinin bilinmemesi nedenleriyle bu düşünceler, ilk yıllarda doğru sayılabilirdi.

– Yalnız üniversitelerde bilimsel amaçlar veya idari işlemler için kullanılan bilgisayar programları yaygın değildi. Bu nedenle de sanayiden bilgisayar programlarının patentle korunması için herhangi bir talep yoktu.

– Araştırma ve inceleme yapmak durumundaki Patent Ofislerinin arşivindeki teknik verilerde bilgisayar programlarını içeren belgeler yok denecek kadar azdı. Bu nedenle tekniğin bilinen durumu ile ilgili güvenilir bir araştırma yapmak mümkün değildi.

 

Günümüzde ise bilgisayar programları ticari olarak çok önemli ürünler haline geldiğinden ayrıntılı veri tabanları ve güçlü araştırma araştırmalar yapılabilmekte, bilgisayarlar ile ilgili buluşlar için tekniğin bilinen durumuna dair araştırmalar güvenli sonuçlar verecek şekilde gerçekleştirilebilmektedir.

 

Bilgisayar programlarının patent yasaları ile korunmasının temel yararı, patent yasaları ile öngörülen koruma gücünden kaynaklanmaktadır. Bir patentin sahibi, diğer kişilerin patentini almış olduğu buluşun kullanımını ya da satışını önleyebilir. Yazılım ile ilgili olarak, bir patent elde edilmiş olması, diğer kişilerin belirli bir algoritmadan izinsiz olarak yararlanılmasına engel olabilir ya da diğer kişilerin belirli bir biçimde bir görev yapmasını sağlayacak bir program oluşturmasına engel olabilir.

 

Eser koruması-Telif Hakları ile genellikle, bir düşüncenin belirli bir ifade biçiminin kopya edilmesini engellemektedir. Bilgisayar programları ile ilgili olarak, Fikir ve Sanat Eserleri Yasası’ndan, bir yazılım kodunun bir bölümünün kopya edilmesi dahil, bir yazılımın tümüyle çoğaltılmasını engellemek için yararlanılmaktadır. Ek olarak, Fikir ve Sanat Eserleri, sahne gösterilerinin çoğaltılması ya da yazılım biçiminde kopyalanması gibi yazılı olmayan tecavüzlere karşı da koruma öngörmektedir. Sonuç olarak, Fikir ve Sanat Eserleri Yasası ile sağlanan eser koruması, mevcut bir yazılımdaki düşünceden yararlanılarak ayrı bir program üretilmesine engel olamayacaktır.

 

Ancak bir buluşun da patentle korunabilmesi için teknik bir özelliğinin olması ön koşuldur. Bir buluşun teknik özelliğinin olup olmadığına karar verilebilmesi için, buluşa, bir örnek olarak, aşağıda açıklanan kriterler açısından yaklaşılabilir.

 

– Buluşun teknik bir sonuç doğurması,

– Buluşun gerçekleştirilmesinin teknik yaklaşımlarla mümkün olması,

– Buluşun teknik bir sorunu çözmesi,

– Buluşun belirgin şekilde ya da en azından dolaylı olarak somut teknik yöntemlerle tanımlanması.

 

Ayrıca, patent verilerek korunabilir bir buluş olup olmadığı konusundaki değerlendirmenin, buluşun yenilik, sanayiye uygulanabilirlik ve bir buluş basamağı içermesi kriterleri açısından incelenmesinden ayrı tutulmalıdır.

 

Örneğin, bilgisayar ile stok kontrolüne yönelik bir yöntemin, bir fabrikanın yedek parça stoklarına uygulanabilir olmasının, sanayiye uygulanabilir olarak değerlendirilebilmesine karşın, teknik karakter içermediği için söz konusu buluş, patent verilerek korunmayabilir.

 

Sonuç olarak, eğer bir bilgisayar programı, bilgisayar ve program arasındaki normal fiziksel etkileşimlerin ötesinde ek teknik sonuçlar doğurma potansiyeline sahipse; yenilik, bir buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilirlik kriterleri ile birlikte değerlendirilmek koşuluyla patent verilebilir buluş olarak kabul edilir.

 

Eğer bir bilgisayar programı bilgisayar üzerinde çalıştırıldığında daha ileri (ek) teknik sonuçlar doğuracak potansiyele sahipse, tekniğin bilinen durumunda bu ek teknik özellikler bilinse dahi, o programın teknik özellik içerdiği kabul edilir ve patent koruması dışında tutulamaz.

 

Türkiye’de Bilgisayar Programlarının Korunması

Türkiye’de bilgisayar programlarının korunması konusu temelde Fikir ve Sanat Eserleri Yasası’na bağımlıdır. 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, bilgisayar programlarını patent verilemeyecek konular arasında saymaktadır. Söz konusu hükmün yer aldığı, 6’ıncı maddenin üçüncü fıkrasındaki, “münhasıran koruma talep edilmesi halinde” ifadesi, EPC 52/2 de yer alan hükme benzer bir hüküm içermektedir. Bu hükme göre, 6’ıncı maddede bilgisayar programlarına, söz konusu kurala uygun olmak koşuluyla, örneğin teknik bir sorunun çözümü ile birlikte istenirse, patent verilebileceği sonucu ortaya çıkmaktadır.

 

Türkiye Avrupa Patenti Sözleşmesi’nin bir üyesi olduğu için, Avrupa Patenti başvurusunun aşamaları sırasında Türkiye’de de koruma istenmesi halinde, bilgisayar programları ile ilgili olarak düzenlenecek bir Avrupa Patenti’nin, Türkiye’de de korunacağı açıktır.

 

MERVE YILDIRIM

Patent Vekili

Elektronik Mühendisi

merve@orbisvista.com.tr

www.orbisvista.com.tr

Online Alışveriş Önerisi

İlgilendiğiniz ürünleri internete özel indirim fırsatları sunan ePTTAVM (PTT Alışveriş Sitesi) üzerinden satın almanız mümkün. Ücretsiz kargo ve kapıda ödeme gibi avantajları var. Diğer alışveriş sitelerinin aksine, PTT güvencesi ile yurdun her iline, her ilçesine gönderim yapıyor. Buraya tıklayarak ePTTAVM sitesine giriş yapabilir ve sipariş verebilirsiniz >>.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir